Cases

Woensdag 17 juni jl. hebben 22 overheidsorganisaties hun handtekening gezet onder de samenwerkingsovereenkomst voor NOVEX De Peel. Het kabinet investeert daarvoor 300 miljoen euro in de regio. De investering maakt de uitvoering mogelijk van maatregelen die natuurherstel versnellen, verdroging tegengaan en de stikstofdruk op kwetsbare natuur verminderen. Het geld wordt ingezet voor vijf maatregelenpakketten rond de Natura 2000-gebieden Deurnsche Peel & Mariapeel (inclusief De Bult), Groote Peel en Sarsven en De Banen. Met de ondertekening verschuift de aandacht van plannen naar uitvoering en kan de aanpak in het gebied daadwerkelijk van start.

De schop gaat in de grond
Met de ondertekening geven 17 gemeenten, 2 provincies, 2 waterschappen en het Rijk het startsein voor een uitvoeringsprogramma dat de komende jaren natuurherstel versnelt, verdroging tegengaat en de stikstofuitstoot vermindert. De maatregelen moeten niet alleen de natuur versterken, maar ook weer ruimte gaan bieden voor vergunningverlening en nieuwe ontwikkelingen in de regio. Daarmee wordt een volgende stap gezet naar een Peel waar natuur, economie en leefbaarheid met elkaar in balans zijn.

Minister van LVVN, Jaimi van Essen: “Vandaag zetten we een belangrijke stap van plannen naar uitvoering. De opgaven in De Peel zijn groot en vragen veel van boeren, ondernemers en inwoners. Juist daarom is het belangrijk dat we hen ondersteunen bij de veranderingen die nodig zijn. Een deel van de 300 miljoen euro is beschikbaar voor maatwerk voor boeren. Daarnaast onderzoeken we hoe we extra middelen kunnen inzetten om de sociaal-economische gevolgen in de regio op te vangen. Zo werken we samen aan een toekomstbestendige Peel.”

Mario Jacobs (Dijkgraaf Waterschap Aa en Maas en voorzitter NOVEX De Peel): “Met dit uitvoeringsprogramma en de afspraken die daarbij horen, wil NOVEX De Peel de vergunningverlening een flinke stap dichterbij brengen. Tegelijkertijd is er nog veel werk te doen. Alleen door samen op te trekken en onze krachten te bundelen, kunnen we tot uitvoering komen en mensen die in het gebied wonen en werken echt verder helpen. De opgaven in de Peel zijn omvangrijk en met elkaar verweven. Dat vraagt niet alleen om nauwe samenwerking, maar ook om blijvende aandacht voor de sociaaleconomische ontwikkeling van het gebied. Samen bouwen we daarom aan een meerkleurig Peel. Een plek waar natuur, water, leefbaarheid en economie in balans zijn. Waar boeren en andere ondernemers een goede boterham verdienen, ruimte is voor nieuwe bedrijvigheid én waar het fijn leven is in de steden en de dorpen.“

Waar gaat het geld naartoe?
De 300 miljoen wordt ingezet voor maatregelen die natuur en water herstellen, boeren ondersteunen bij verduurzaming en omschakeling, ruimte bieden voor vrijwillige bedrijfsverplaatsing of -beëindiging en maatwerk mogelijk maken voor ondernemers in het gebied.

Er gaat 150 miljoen euro naar de provincie Limburg die het geld inzet in:
• Meijels Agrarisch Perspectief (Limburgse zijde Groote Peel)
• Gedeelde Peel (Limburgse zijde Deurnsche Peel & Mariapeel)
• Sarsven en de Banen.

Er gaat 150 miljoen naar de provincie Noord-Brabant die het geld inzet in:
• De Vitale Peel (Brabantse zijde Groote Peel en Deurnsche Peel & Mariapeel)
• De Bult (onderdeel van Deurnsche Peel & Mariapeel).

Meijels Agrarisch Perspectief
Het Meijels Agrarisch Perspectief richt zich op het verminderen van de sterke schommelingen in de grondwaterstand rondom de Groote Peel. Die schommelingen vormen een probleem voor het herstel van het kwetsbare hoogveen en zorgen voor uitdagingen voor de landbouw, zoals droogte, wateroverlast, onzekerheid rondom beregening en de vraag hoe extensivering praktisch haalbaar blijft.

Gedeelde Peel
In de Gedeelde Peel komen drie uitdagingen samen: natuurherstel, duurzame energieopwekking en recreatie. Het water daalt hier in de zomer waardoor hoogveen en andere waterafhankelijke natuur langzaam verdwijnt. Daarom wordt gezocht naar manieren om water beter vast te houden. Tegelijkertijd is de Gedeelde Peel aangewezen als een zoekgebied voor grootschalige opwek van zonne-energie. Daarbij is gekeken naar welke plek het beste is zodat het ook bijdraagt aan natuurherstel. Ook wordt gekeken naar nieuwe kansen voor recreatie en de agrarische sector, zodat het gebied vitaal en aantrekkelijk blijft.

Sarsven en de Banen
Sarsven en de Banen is een waardevol natuurgebied met bijzondere planten, dieren en landschappen die afhankelijk zijn van voldoende schoon water en een gezond grondwatersysteem. Door invloeden zoals verdroging, extra stikstof en veranderingen in de omgeving staat de natuur hier onder druk. Door samen te werken aan systeemherstel, wordt ervoor gezorgd dat dit unieke gebied behouden blijft én ontstaat er op termijn weer ruimte om vergunningen te verlenen voor maatschappelijke en economische ontwikkelingen in deze regio.

Vitale Peel
In GGA Vitale Peel werken overheden, ondernemers en inwoners samen aan oplossingen om het landelijk gebied sterk en leefbaar te houden. In het gebied rondom de Natura 2000-gebieden Deurnsche Peel en Groote Peel vragen de opgaven rondom landbouw, water, natuur, recreatie en leefbaarheid om een samenhangende aanpak voor de langere termijn. Planuitwerking voor inrichting van het gebied en ondersteunen van individuele ondernemers met hun toekomstplannen gaan daarin hand in hand. Er zijn al diverse resultaten geboekt en met de nieuwe middelen kunnen straks vervolgstappen worden gezet.

De Bult
De natuur in De Bult, waaronder hoogveen en heide, heeft zorg nodig om zich verder in de goede richting te ontwikkelen: de stikstofneerslag is er te hoog en het gebied is te droog voor duurzaam hoogveenherstel en -ontwikkeling. Het herstel van het hoogveen in De Bult vraagt om een hogere en stabiele grondwaterstand. Met het nieuwe watermodel voor De Peel worden nu diverse mogelijke hydrologische maatregelen bekeken. Samen met ondernemers zoeken we naar goede oplossingen.

Het klimaat verandert en Limburg krijgt te maken met extremer weer, waarbij de gevolgen voor de maatschappij erg groot kunnen zijn. Bij de wateroverlast in 2021 werd pijnlijk duidelijk dat we de grens bereiken van wat ons water- en bodemsysteem aan kan. Door klimaatverandering nemen de problemen rond droogte, hitte, waterveiligheid en de kwaliteit van water en bodem alleen maar toe. Daarom hebben Provincie Limburg en Waterschap Limburg samen de Onderlegger Water en Bodem ontwikkeld.

De onderlegger is geen nieuw beleid, maar een hulpmiddel dat bestaande processen versterkt. Belangrijk uitgangspunt is: water en bodem sturend. Dit houdt in dat ruimtelijke keuzes in een vroeg stadium afgestemd moeten worden op wat het water- en bodemsysteem wel en niet aankan.

Een hulpmiddel bij ruimtelijke plannen
De onderlegger is een praktische verzameling kaarten en beschrijvingen die gemeenten, initiatiefnemers en ontwikkelaars helpt bij het maken van plannen voor de leefomgeving. Het bevat:

• uitleg over verschillende landschappen en hoe water en bodem daarin functioneren,
• actuele kaarten per thema, zoals waterveiligheid, droogte, hitte, bodem en waterkwaliteit,
• inzicht in effecten op bebouwd gebied, landbouw en natuur,
• concrete voorbeelden van maatregelen die in bepaalde gebieden toepasbaar zijn.

De kaarten van de onderlegger zijn digitaal toegankelijk via de viewer. Hier kan worden ingezoomd op wijkniveau. Ze zijn gebaseerd op de best beschikbare kennis en worden regelmatig bijgewerkt. Zo biedt de onderlegger betrouwbare informatie die kan dienen als basis voor beleid en plannen (bijvoorbeeld de Provinciale Omgevingsvisie of het Waterbeheerprogramma).

Water en bodem als uitgangspunt
Provincie en Waterschap Limburg vinden het belangrijk dat water en bodem veel meer als vertrekpunt worden genomen bij het gebruik van de schaarse ruimte in ons land.
Josette Van Wersch, bestuurder van Waterschap Limburg: “Het is belangrijk dat waterbelangen vanaf het begin worden meegenomen. Met de onderlegger maken we risico’s en kansen zichtbaar. Zo kunnen plannen worden ingericht waarbij waterveiligheid, waterkwaliteit en klimaatbestendigheid vanzelfsprekend onderdeel zijn van onze leefomgeving.”
Ook Michael Theuns, gedeputeerde van de Provincie Limburg, onderstreept dit: “Voor de provincie gaat het breder dan water alleen. Wij moeten zorgen voor toekomstbestendige keuzes voor wonen, landbouw, natuur en infrastructuur. De onderlegger helpt ons en gemeenten om in die keuzes rekening te houden met de gevolgen van klimaatverandering op de lange termijn.”

Samen werken aan een duurzame leefomgeving
De ontwikkeling van de onderlegger laat zien hoe Provincie en Waterschap Limburg samenwerken. Door hun kennis en perspectieven te bundelen, ontstaat een krachtig hulpmiddel dat gemeenten, overheden en initiatiefnemers ondersteunt bij het maken van betere keuzes. Dit zorgt niet alleen voor een soepelere samenwerking tussen overheden, maar ook voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving voor alle inwoners van Limburg. Meer achtergrondinformatie over de Onderlegger Water en Bodem vindt u via deze link.

Van  maandag 26 mei tot en met maandag 7 juli 2025 ligt het Ontwerp Provinciale Omgevingsvisie Limburg en het planMER met bijbehorende Passende beoordeling ter inzage. Gedurende deze periode bestaat voor eenieder de gelegenheid om daarover zienswijzen kenbaar te maken.  

Provinciale Omgevingsvisie Limburg
De Provinciale Omgevingsvisie Limburg is het strategisch plan voor de fysieke leefomgeving in Limburg. Het is de opvolger van de huidige Omgevingsvisie Limburg. In de Omgevingsvisie staan de ambities, doelen en kaders voor de lange termijn (2025-2050) van de Provincie Limburg. Het document biedt een integrale leidraad voor de inrichting, het beheer en het gebruik van de schaarse ruimte in de provincie Limburg. Daarbij kijkt de Omgevingsvisie naar de leefomgeving in de brede zin. Dus niet alleen naar traditionele ruimtelijke onderwerpen, maar ook naar thema’s zoals gezondheid, leefbaarheid, milieu en veiligheid. Op grond van artikel 3.2 van de Omgevingswet moet elke provincie een Omgevingsvisie hebben. 

PlanMER (milieueffectrapport) met bijbehorende Passende beoordeling
Om bij de voorbereiding van de beleidskeuzes van de Ontwerp Provinciale Omgevingsvisie Limburg het milieubelang volwaardig mee te laten wegen, is een planMER opgesteld met bijbehorende Passende beoordeling. Het planMER brengt op strategisch niveau in beeld wat de effecten zijn van een plan, zoals een Omgevingsvisie, en de daarin gemaakte langetermijnkeuzes op de leefomgeving. De uitkomsten van het planMER zijn betrokken bij het opstellen van de Ontwerp Provinciale Omgevingsvisie Limburg. 

Meer informatie
Voor alle informatie over deze terinzaggelegging en de bijbehorende documenten, zie: Omgevingsvisie 2025 Aanscherping – Provincie Limburg

30 oktober jl. zijn drie subsidieregelingen, bedoeld voor initiatieven op het gebied van leefbaarheid, opengesteld: één voor kleinschalige (inwoners)initiatieven, één voor initiatieven van verengingen, stichtingen en coöperaties en één voor gebiedsgerichte publieke initiatieven. Hiermee start de Limburgse Leefbaarheidsaanpak. Projecten, zoals het aanleggen van een speelveld, moestuin of het bouwen van een buurtkeuken komen in aanmerking voor deze subsidie, maar ook de kookworkshop die gegeven wordt in de buurtkeuken.

Michael Theuns, gedeputeerde Provincie Limburg: “Met deze regelingen willen we zo veel mogelijk mensen stimuleren met initiatieven te komen die bijdragen aan de leefbaarheid in hun straat of buurt. Want het zijn juist de inwoners die weten waar behoefte aan is en niet de overheden. Laten we samen zorgen dat de leefbaarheid in onze Limburgse steden en dorpen in stand blijft en zelfs verbetert.”

De subsidieregelingen

Kleinschalige (inwoners)initiatieven
Met deze regeling wordt mogelijk gemaakt dat (een aantal) burgers, eigenaarschap nemen voor de leefbaarheid in hun straat of buurt. Een van de uitgangspunten van de Leefbaarheidsaanpak is immers dat de burger zelf het beste weet waar behoefte aan is in zijn of haar buurt. Hierbij kan gedacht worden aan inzaaien met bloemen, meubilair in publieke ruimtes en sport- en spelelementen, waarbij het subsidiebedrag tussen de €2.500 en €5.000 ligt.

Initiatieven verenigingen, stichtingen en corporaties
Leefbaarheid kan niet zonder sociale interactie. In steden en dorpen zijn vaak meerdere verenigingen, stichtingen en coöperaties actief, die sterk bijdragen aan het organiseren, behouden en versterken van het sociaal weefsel. Zij hebben een thuisbasis in gemeenschapsvoorzieningen en ontmoetingsplekken. Denk aan initiatieven, zoals een gemeenschapstuin, het inrichten van een repaircafé of kookworkshops voor gezinnen in geldzorgen. Het subsidiebedrag bedraagt tussen de € 5.000 – € 120.000,-.

Gebiedsgerichte publieke initiatieven
Met deze gebiedsgerichte aanpak wordt ingezet op de verbetering van de leefbaarheid in dorpen en steden. Dan gaat het om meerdere initiatieven met een langere doorlooptijd. Gemeenten, corporaties en maatschappelijke organisaties zijn op dit schaalniveau het beste bekend met de leefbaarheidsbehoefte van het betreffend gebied. Bij deze initiatieven is de gemeente de contractpartner die een Leefbaarheidsakkoord met de Provincie sluit. Denk hierbij aan het opwaarderen van de publieke ruimte of het klimaatbestendig maken van straten en pleinen. Hierbij is per gemeente maximaal €1.000.000 beschikbaar, vanuit een maximaal budget van €20.000.000.

Meer informatie
Meer informatie over deze subsidieregelingen is te vinden via Limburgse Leefbaarheidsaanpak(verwijst naar een andere website)(opent externe website).

Elke Limburger telt
Leefbaarheid is een centraal thema in het coalitieakkoord ‘Elke Limburger telt’. Het is belangrijk dat we als overheid midden in de samenleving staan en per gebied bekijken wat nodig is om de leefbaarheid in stand te houden en zelfs te verbeteren.